Menu

Wielozadaniowość przy wyścigowej prędkości

Kierownica prototypu LMP1 Porsche 919 Hybrid

Ręce, nogi, odwaga, doświadczenie i instynkt – oto co wykorzystują kierowcy Porsche 919 podczas zmagań w Długodystansowych Mistrzostwach Świata FIA (WEC).

Praca stóp odgrywa tu kluczową rolę, ale znacznie bardziej skomplikowana jest praca rąk: w trakcie wyścigu kierowca trzyma w dłoniach miniaturowy komputer. Wybór właściwego kierunku jazdy należy do jego najprostszych zadań. By obsłużyć wszystkie funkcje najbardziej skomplikowanego samochodu wyścigowego, do dyspozycji są łącznie 24 przyciski i przełączniki na kierownicy oraz 6 manatek w jej tylnej części. W sezonie 2016 rozmieszczenie wszystkich instrumentów zostało starannie zmodyfikowane we współpracy z kierowcami – tak, aby mogli oni bezbłędnie prowadzić prototyp nawet przy 340 km/h, bo takie prędkości prototypy osiągają w wyścigu 24h Le Mans. Niektóre elementy przeniesiono na deskę rozdzielczą, ponieważ na kierownicy nie starczyło już na nie miejsca.

W tym przypadku kierownica nie jest okrągła, ale ma kształt prostokąta – a to z powodu ograniczonej przestrzeni, niezbędnej podczas zamiany kierowców. W przeciwnym razie wysocy zawodnicy, tacy jak Mark Webber czy Brendon Hartley, mieliby trudności ze zmieszczeniem swoich długich nóg i szybkim zajęciu miejsca w kokpicie. Centralne miejsce zajmuje duży wyświetlacz, prezentujący szereg istotnych informacji: prędkość jazdy, aktualne przełożenie, wybrany tryb pracy silnika i stopień naładowania akumulatora litowo-jonowego – czyli ilość energii, która może trafić do przedniej osi. Zamontowana z przodu jednostka elektryczna wspomaga turbodoładowany, 4-cylindrowy silnik spalinowy o pojemności 2 litrów, napędzający koła tylnej osi. O tym, które informacje są pokazywane, decyduje przycisk DISP w górnym lewy rogu kierownicy.

Najczęściej używane klawisze znalazły się w górnych częściach uchwytów, aby można było je łatwo wciskać kciukiem. Niebieski przycisk z prawej strony jest używany niemal bez przerwy – służy do „migania” światłami. W ten sposób kierowcy najszybszych prototypów ostrzegają tych w wolniejszych pojazdach, że będą wyprzedzać. Jednokrotne wciśnięcie guzika powoduje trzykrotne mignięcie lamp. Ponieważ w świetle dziennym sygnały świetlne są trudniej dostrzegalne, kierowca trzyma na nim swój kciuk niemal przez cały czas.

Czerwony przycisk w lewym uchwycie jest używany nie mniej intensywnie – to tzw. „doładowanie”, czyli dodatkowa siła napędowa z jednostki elektrycznej. Funkcja ta przydaje się podczas wyprzedzania, ale kierowca musi racjonalnie wykorzystywać swój zapas energii. Jego miarą jest jedno okrążenie Le Mans, na które przypada „dawka” 8 MJ. Gdy tor jest krótszy, limit zostaje proporcjonalnie pomniejszony. Przykładowo, jeśli część energii kierowca wykorzysta, aby wydostać się z tłumu samochodów, jej ilość dostępna do końca danego okrążenia odpowiednio się zmniejszy.

Obrotowe przełączniki u dołu (TC/CON i TC R) służą do wstępnego ustawiania kontroli trakcji. W celu zmiany różnych ustawień silnika i napędu hybrydowego kierowca sięga do przycisków u góry: żółtych TF- i TF+ oraz niebieskich MI- i MI+. Poniżej umieszczono różowe klawisze + i -, pozwalające modyfikować balans hamowania (BR) pomiędzy przednią a tylną osią.

Zielony przycisk z lewej strony służy do sterowania radiem (RAD), a tym z prawej kierowca potwierdza, że przeprowadził zmiany ustawień zgodnie z otrzymanym przez radio komunikatem. Wielokierunkowa telemetria jest tu zabroniona – inżynierowie nie mogą aktywnie interweniować, mogą jedynie przekazywać informacje kierowcy i polecenia na bazie danych, które otrzymują.

Za pośrednictwem pomarańczowych klawiszy kierowca obsługuje butelkę z napojem (lewy, DRINK) i uruchamia tryb żeglowania (prawy, SAIL), pomagający oszczędzać paliwo podczas toczenia się bez udziału silnika spalinowego.

Oznaczony złotym kolorem przycisk PIT z lewej strony uruchamia ogranicznik prędkości w alei serwisowej (60 km/h). Jego odpowiednik z prawej strony – FCY – służy do włączania ogranicznika w fazie neutralizacji (żółta flaga na całym torze), gdy wszystkie samochody muszą poruszać się z prędkością 80 km/h.

Umieszczony pośrodku obrotowy przełącznik z dopiskiem MULTI współpracuje z dwoma pokrętłami w górnych narożnikach kierownicy. Kiedy, przykładowo, inżynier wyścigowy prosi kierowcę o uruchomienie ustawienia „Alpha 21”, kierowca ustawia przełącznik w pozycji A, lewym, czerwonym pokrętłem wybiera cyfrę 2, prawym, ciemnozielonym – cyfrę 1, a następnie potwierdza całość przyciskiem OK. Kombinacje te służą do aktywacji programów zarządzających pracą silnika i układu zasilania. Zielony przełącznik obrotowy (RECUP) odpowiada za obsługę systemu odzyskiwania energii.

Na samym dole znajduje się włącznik jednostki spalinowej (Start/Kill). Dwa pokrętła w połowie wysokości kierownicy pozwalają dozować ilość energii w trybie doładowania (B – złote pokrętło z lewej) i wybierać strategię dla silnika spalinowego (S – niebieskie pokrętło po prawej).

Aby instrumenty były bardziej czytelne po zmroku, ich oznaczenia są fluorescencyjne i reagują na światło lampy UV zlokalizowanej nad kaskiem kierowcy.

Kierownicę 919 Hybrid wykonano z włókna węglowego, a jej „wieniec” pokryto antypoślizgowym materiałem gumowym. Dzięki zastosowaniu elektrycznego wspomagania kierowca może skręcać koła bez wysiłku nawet mimo stosunkowo wąskiego rozstawu uchwytów. Podczas jazdy palce kierowcy trafiają na sześć umieszczonych z tyłu manetek. Środkowe służą do zmiany biegów (prawa załącza wyższe przełożenie, lewa redukuje), a te zlokalizowane najniżej – do obsługi sprzęgła. Manetki na górze aktywują funkcję „doładowania” – ich działanie dubluje się z przyciskiem na kierownicy, tak aby kierowca mógł wybrać wygodniejszy dla siebie sposób obsługi.

Kierownica prototypu nie może być większa, nie zdoła też w ergonomiczny sposób pomieścić dodatkowych przycisków. Z tego względu niektóre funkcje prototypu obsługuje się teraz instrumentami na tablicy rozdzielczej. Należy do nich: przyciemnianie wyświetlacza podczas jazdy po zmroku, regulacja szybkości pracy wycieraczek oraz ustawienie głośności radia. Na desce zlokalizowano też przycisk N, przełączający skrzynię biegów na bieg jałowy.

Kierownica prototypu LMP1 Porsche 919 Hybrid
Porsche Image © Porsche AG

NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE